Feb 092012
 
Odmiana "być" w czasie przeszłym
Share

In the table below, I first wrote that a certain form is used with “men” or “women”, because it is a nice “mental shortcut” – it is easy to understand and imagine – and it works for most of the examples I’ve used, because mostly it’s people talking about themselves, or about other people, or to people.
Anyways, I had to include information about the grammatical gender used with each form because people do talk to/about animals and objects, and some people can even imagine animals and objects talking:)

BYĆ (TO BE)Quote/ ExampleSloppy translationMini-dictionaryGossip Column

Who? When? Why?
byłam

= I was/I've been/I used to be
(a woman is speaking OR this form can be used with nouns denoting a feminine gender)
Kiedyś byłam różą dla twojego serca
Kiedyś byłam różą twoją
Cierniem jestem dziś

LISTEN


Listen to the whole song and watch the video
I used to be a rose
for your heart
I used to be your rose
Today I'm a thorn
kiedyś - in the past, in bygone times, once
róża - a rose
dla - for
twoje - your
serce - a heart
twoja - your
cierń - a thorn
byś/ jestem - to be/ I am
dziś - today
1999
Kayah and Goran Bregović
from their album entitled
"Kayah i Bregović"
To nie ja byłam Ewą
To nie ja skradłam niebo

LISTEN


Listen to the whole song and even see it mimed;)
I was not Eve
I haven't stolen the heaven/

It wasn't me who was Eve
It wasn't me who stole the heaven
to - it
nie - no, not
ja - I
Ewa - Eve
skraść - to steal (perfective)
niebo - heaven, sky
1994
Edyta Górniak
byłem

= I was/I've been/I used to be
(a man is speaking OR this form can be used with nouns denoting a masculine gender)
Kiedy byłem,
kiedy byłem małym chłopcem, hej,
wziął mnie ojciec,
wziął mnie ojciec i tak do mnie rzekł:

LISTEN


Listen to the whole song, learn what his father told him when he was a small boy, and what he said later, when he was a big boy:)
When I was
when I was a liitle boy, hey
My father took me
My father took me and this is what he said:
kiedy - when
mały - little
chłopiec - boy
wziąć - to take
ja/mnie - I/me
ojciec - father
i - and
tak - so
do - to
rzec - to say
1971
band: Breakout
vocalist: Tadeusz Nalepa
Czy ty wiesz, że
jak ja byłem młody to też byłem murzynem i grałem w kosza? Poważnie.

TURN THE VOLUME UP AND LISTEN


Watch the whole scene
When I was young
I was also an African
and I played basketball.
I'm not joking.
jak - when
ja - I
młody - young
to - here: additional word in a conditional sentence; the meaning wouldn't change without it
też - also, too
murzyn - an African
i - and
grać w kosza - to play basketball
kosz (infml)/ koszykówka - basketball
poważnie - seriously, no kidding
1981
from film "Miś"
byłaś
= you were/you have been/you used to be
(when speaking to a woman OR this form can be used with nouns denoting a feminine gender)
Byłaś serca biciem,
wiosną, zimą, życiem,
marzeń moich echem,
winem, wiatrem, śmiechem

LISTEN


Watch the video
You were a beating heart
(you were) spring, winter, life,
echo of my dreams,
wine, wind, laughter
serce - a heart
bicie - beating
wiosna - spring
zima - winter
życie - life
marzenie - a dream
moje - my
echo - :)
wino - wine
wiatr - wind
śmiech - laughter
1980s
Andrzej Zaucha
Byłaś mej pamięci wierszem,
Byłaś.
Byłaś moją myślą pierwszą,
Byłaś.

LISTEN


Listen to the whole song
You were a poem to my memory
You were
You were my first thought
You were
ma/moja - my
pamięć - memory
wiersz - a poem
myśl - a thought
pierwsza - first
1974
band: Czerwone Gitary
vocalist: Seweryn Krajewski
from their album "Rytm ziemi"
Byłaś tu,
widziałem przecież twoje oczy,
byłaś tu - taka jak przed rokiem.

LISTEN


Listen to the whole song
You've been here
After all, I've seen your eyes//
I did see your eyes
You've been here - (you were) the same as a year ago
tu - here
widzieć - to see
przecież - after all
twoje - your
oko - an eye
taka jak - like, just like
przed rokiem - last year, a year ago
przed - before
rok - a year
1968
Krzysztof Krawczyk (vocalist) and Trubadurzy
album: "Krajobrazy"
byłeś

= you were/you have been/you used to be
(when speaking to a man)
OR this form can be used with nouns denoting a masculine gender
Nie pamiętasz, bo nie możesz
Byłeś wtedy małym brzdącem
Gdy twój ojciec z karabinem szedł na bój

TURN THE VOLUME UP AND LISTEN


Listen to the whole song
You can't remember
because you are not able to
You were a little boy then
When your father went fighting with a gun
nie - no, not
pamiętać - to remember
bo - because
móc - to be able to, can
wtedy - then
mały - little
brzdąć - a boy, a child
a patriotic song
Gdy już będziesz starym dziadem,
nie zapomnij o tym, że
byłeś kiedyś chuliganem,
którego wszyscy bali się.

LISTEN


Listen to the whole song
When you are an old creep
don't forget that
you used to be a hooligan
that everyone was scared of
gdy - when
już - already
być/ będziesz - to be/ (you) will be
stary - old
dziad - a creep, an old unpleasant person
nie - no, not
zapomnieć - to forget
o - about
to - it
że - that
kiedyś - in the past
chooligan - a hooligan:)
band: Awantura
1999 (?)
była

= (she) was/(she) has been/(she) used to be
OR this form can be used with nouns denoting a feminine gender
To była blondynka
ten kolor włosów tak zwą.
Sprawiła, że miałem
wakacje koloru blond.

LISTEN


Listen to the whole song and watch the video
It was a blonde girl.
This is what this hair colour is called.
Thanks to her I had blonde-coloured holidays.
to - it
blondynka - a girl/woman with blonde hair
ten - this
kolor - colour:)
włosy - hair
tak - so
zwać - to call, to name
sprawić - to make
że - that
mieć - to have
wakacje - holidays
kolor - colour
vocalist: Maciej Kossowski
lyrics: Jonasz Kofta
1968
Bo to zła kobieta była

LISTEN


Click to watch this fragment
Because it was a bad womanbo - because
to - it
zły/zła/złe - bad
kobieta - a woman
from a film entitled "Psy" (translated to English as "Pigs")
1992
był

= (he) was/(he) has been/(he) used to be
OR this form can be used with nouns denoting a masculine gender
Dobry chłopak był
i mało pił
To dobry chłopak był
i mało pił

LISTEN


Listen to the whole song
It was a good boy
and he didn't drink much (alcohol)
dobry - good
chłopak - a boy
i - and
mało - little, not much
1995
Vocalist: Kazik Staszewski
band: KnŻ
album: "Porozumienie ponad podziałami"
To był rok, dobry rok.
Z żalem dziś żegnam go.
Miejsce da nowym dniom
Stary rok, dobry rok.

LISTEN


Listen to the whole song
It's been a year, a good year
Today I'm sad to say goodbye to it
It will make room for new days
Old year, good year
to - it
rok - a year
dobry - good
z - with
żal - sorrow, grief, regret
dziś - today
żegnać - to say goodbye
on/ go - he/him
miejsce - a place
dać - to give
nowy - new
dzień - a day
stary - old
1976
Vocalist: Seweryn Krajewski
Band: Czerwone Gitary
Album: "Dzień jeden w roku"
było

= (it) was/(it) has been/(it) used to be (used with nouns denoting a neuter gender)
Ale to już było i nie wróci więcej
I choć tyle się zdarzyło to do przodu
Wciąż wyrywa głupie serce

LISTEN


Listen to the whole song and sing along
But it's been/happened already and it's not going to come back
Though so much has happened
(My) stupid heart still races forward
ale - but
to - it
i - and
nie - no, not
wrócić - to return
więcej - again, more
choć - although
tyle - so much
zdarzyć się - to happen
do przodu - forward
wciąż - still, continually
wyrywać - here; to jump, to run
głupi - stupid
serce - a heart
1992
Vocalist: Maryla Rodowicz
Album: "Absolutnie nic"
Lato było jakieś szare
I słowikom brakło tchu
Smutnych wierszy parę
Ktoś napisał znów

LISTEN


Listen to the whole song
Summer was greyish
And nightingales ran out of breath
Again, someone wrote
a couple of sad poems
lato - summer
jakieś - somewhat
szary/szara/szare - grey
i - and
słowik - a nightingale
braknąć - to run out of
dech - breath
smutny - sad
wiersz - a poem
parę - a couple (of)
ktoś - somebody
napisać - to write
znów - again
1979 (?)
Vocalist: Andrzej Sikorowski
Band: Pod Budą
Ach panie, panowie,
ach panie, panowie,
czemu ciepła nie ma w nas?
Co było, to było,
co było, to było,
co było, to było,
nie wróci drugi raz.

LISTEN


Listen to the whole song
Oh, ladies, gentlemen,
oh, ladies, gentlemen,
why is there no warmth in us?
What has been, has been
what has been, has been
what has been, has been
it won't come back again
pan - a gentleman, man
pani - a lady, woman
czemu - why
ciepło - warmth
nie ma - there isn't
w - in
my/nas - we/us
co - what
to - it
nie - no, not
wrócić - to return
drugi raz - for the second time, again
1970s
"Ach panie, panowie"
Music: Bulat Okudjava
Polish lyrics: Agnieszka Osiecka

sung by:
Sława Przybylska
Halina Kunicka
Piotr Fronczewski and Krystyna Sienkiewicz
byłyśmy

= (we) were
(women speaking OR this form can be used with nouns denoting a non-masculine gender)
Od lat byliśmy czy byłyśmy
Bądźmy ściśli
Lekkomyślni

Sorry, no audio available, and I promise to replace it with somethink "listenable" as soon as I find a good example.
For years we (men) have been or we (women) have been
- let's be precise -
reckless
od lat - for years
od - from
rok/ lata - a year/ years
być/ bądźmy - to be/ let's be
lekkomyślny - reckless
Katarzyna Groniec
byliśmy

= (we) were
(men speaking)
OR
= (we) were
(men and women speaking)
OR this form can be used with nouns denoting a masculine gender
To tutaj byliśmy mężem i żoną
To było łoże w kolorze czerwonym
To tutaj byliśmy mężem i
żoną
A pościel płakała zakrwawiona

LISTEN


Listen to the whole song
It's here that we were man and wife
It was a red bed
It's here that we were man and wife
And bedsheets cried, stained with blood
to - it
tutaj - here
mąż - husband
żona - wife
łoże - a bed
w - in
kolor - colour:)
czerwony - red
pościel - bedsheets
płakać - to cry
zakrwawiony/a/e - stained with blood
1993
Sztywny Pal Azji
Album "Dewiacje na wakacje"
Tacy byliśmy jeszcze wczoraj
Wystarczał mały gest, wystarczał gest
Tacy sami jeszcze wczoraj
i wszystko miało sens

LISTEN


Listen to the whole song
This is what we were like only yesterday
A small gesture was enough
a gesture was enough
taki / tacy - such (he)/such (they)
jeszcze - only
wczoraj - yesterday
wystarczyć - to be enough, to suffice
mały - small
gest - a gesture
1980s
Universe
byłyście

= (you) were
(speaking to women
OR this form can be used with nouns denoting a non-masculine gender)
ALBERT
W naszym świecie byłyście na piedestale. Wszyscy zabiegali o wasze względy. Kochali
was, obsypywali was kwiatami. Byłyście natchnieniem poetów,
symbolem wyższych idei, piękna. Likwidując męską połowę świata, zlikwidowałyście tym samym połowę siebie!
Nie gwałćcie prawa natury!

LISTEN


Click to watch this fragment and a bit more
In our world you were on a pedestal
Everyone was seeking your favour. They loved you, they showered you with flowers. You were inspiration for poets, a symbol of some higher notions, of beauty. By eliminating the masculine half of the world you have at the same time eliminated half of yourselves!
Don't violate the law of nature!
w - in
nasz - our
świat - world
na - on
piedestał - a pedestal
wszyscy - everyone
zabiegać o - to seek sth
wasz - your
względy - favours
kochać - to love
wy/ was - you
obsypywać - to shower (with sth)
wy/was - you/you
kwiat - a flower
natchnienie - inspiration
poeta - a poet
symbol - :)
wyższy/a/e - higher
idea - :)
piękno - beauty
likwidować - to eliminate
męski/a/e - masculine
połowa - half
tym samym - at the same time
siebie - here: yourselves
1984
from a comedy "Seksmisja"
byliście

= (you) were
(speaking to men)
OR
= (you) were
(speaking to men and women)
OR this form can be used with nouns denoting a masculine gender
Proszę państwa! Proszę państwa, byliście państwo świadkami historycznej chwili. W eksperymencie brał udział pierwszy na świecie robot kolejkowy Ewa jeden!

LISTEN


Watch this fragment and a bit more
Ladies and gentlemen! Ladies and gentlemen, you have been witnesses of a historical moment. Our experiment involved the participation of a queuing robot, the first of this kind in the world, Eve 1!Proszę - please
państwo - ladies and gentlemen
świadek - a witness
historyczna - historical
chwila - a moment
w - in
eksperyment - an experiment
brać udział - to take part
pierwszy - first
na - on/in
świat - world
robot - :)
kolejka - a queue
Ewa - Eve
jeden - one
1983
from a series "Alternatywy 4"
były

= (they) were
(speaking about women
OR this form can be used with nouns denoting a non-masculine gender)
To były piękne dni,
Po prostu piękne dni,
Nie zna już dziś kalendarz takich dat.
Wtedy uczyłeś mnie,
Wymawiać imię swe,
Wtedy rzuciłeś dla mnie cały świat.

LISTEN


Listen to the whole song
These were wonderful days
just wonderful days
Today the calendar doesn't know such dates/days
to - it
piękny - beautiful, wonderful
dzień - a day
po prostu - simply
nie - no, not
znać - to know
dziś - today
kalendarz - a calendar
taki - such
data - a date/day
"Those were the days"
Polish version sung by Halina Kunicka
byli

= (they) were
(speaking about men)
OR
= (they) were
(speaking about men and women)
OR this form can be used with nouns denoting a masculine gender
ALBERT
(...) Historia postępu, to historia mężczyzn. Temu nie możecie zaprzeczyć! Wszyscy wielcy uczeni, ojcowie postępu, humaniści, wynalazcy - byli mężczyznami! I dlatego...
KOBIETY
Niby którzy? Konkretnie, nazwiska!
ALBERT
No choćby Kopernik!
KOBIETA
To kłamstwo! Kopernik była kobietą!

LISTEN


Do you want to know what other famous men were actually women? Click to watch this fragment and a bit more.
ALBERT
(...) The history of progress, it is the history of men. You can't deny it! All great scientists, the fathers of progress, humanists, inventors - they were men! And that's why...
WOMEN
Which ones? Be precise, names!
ALBERT
Well, Copernicus, for instance!
WOMAN
It's a lie! Copernicus was a woman!
historia - history:)
postęp - progress
to - here: "it is"
mężczyzna - a man
to/ temu - it/ it
nie - n, not
móc - be able to, can
zaprzeczyć - to deny
wszyscy - all
wielki - great
uczony - a scientist, a scholar
ojciec - a father
humanista - a humanist
wynalazca - an inventor
dlatego - so, that's why
niby - apparently
który/ którzy - which one/ones
konkretnie - precisely
nazwisko - a surname
no - well, so
choćby - for example
kobieta - a woman
1984
from a comedy "Seksmisja"
Poznałem ludzi
Byli ludźmi
Nie wiem, czy są

LISTEN


Listen to the whole song
I met people
They were people
I don't know if they (still) are
poznać - to meet
ludzie - people
nie - no, not
wiedzieć - to know
czy - if
być/ są - to be/ are
1993
Oddział Zamknięty
Album "Terapia"

Related posts:

 Leave a Reply

(required)

(required)